Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΜΕΘΟΡΙΑΚΗς ΔΙΑΤΑΡΑΧΗς ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ & ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑς ΜΕ ΜΑΝΙΟΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΤΥΠΟΥ 2 (ΥΠΟΜΑΝΙΑς).


Το κύριο χαρακτηριστικό της Μεθοριακής Διαταραχής Προσωπικότητας, είναι η αστάθεια στις διαπροσωπικές σχέσεις, στην αυτοεικόνα, στο συναίσθημα, αλλά και ξεκάθαρη παρορμητικότητα η οποία εκφράζεται ποικιλοτρόπως. Με ξεκίνημα από την εφηβεία συνήθως, τα άτομα με την διαταραχή αυτή παρουσιάζουν μια σειρά από προβληματικές συμπεριφορές, από τις οποίες δεν έχουν τον έλεγχο να αλλάξουν έστω και εάν υπάρχει επίγνωση ότι οι ίδιες αυτές συμπεριφορές τους ταλαιπωρούν και προκαλούν προβλήματα στους άλλους γύρω τους.

Χαρακτηριστικό όλων των διαταραχών προσωπικότητας ανεξαιρέτως, είναι η ακαμψία στην δομή της προσωπικότητας, αλλά και η σταδιακή επιδείνωση των συμπεριφορών που τις αποτελούν, με κορύφωση στις ηλικίες από 40+, και μικρή αλλά αισθητή αποκλιμάκωση μετά την ηλικία των 65+ περίπου.
Σημείωση: Οι διαταραχές προσωπικότητας χαρακτηρίζονται από τάσεις ελέγχου και εξουσίας στους άλλους, καθώς ασκούν λεκτική ψυχολογική ή/και σωματική βία τόσο στο στενό τους περιβάλλον αλλά και έξω από αυτό. Όλες οι εγκληματολογικές περιπτώσεις, από τους κλασσικούς μικροκλοπείς, τους εκβιαστές, τους βιαστές, έως και τους κατά συρροή δολοφόνους, βρίσκονται κάπου εντός του φάσματος των λεγόμενων διαταραχών προσωπικότητας. Τα αίτια των διαταραχών προσωπικότητας είναι στον ψυχισμό, δηλαδή δεν είναι βιολογικά δεν έχουν ιατρικό/βιολογικό υπόβαθρο. Η εξέταση των ατόμων που πληρούν τα κριτήρια γίνεται από κλινικούς και δικαστικούς ψυχολόγους με ψυχομετρικά τεστ, αξιολόγηση συμπεριφοράς και προφορική εξέταση.

ΜΑΝΙΟΚΑΤΆΘΛΙΨΗ ΤΎΠΟΥ 2 (ΥΠΟΜΑΝΙΑ)

Η Μανιοκατάθλιψη δεν είναι ψυχική διαταραχή του συναισθήματος, δεν έχει την παραμικρή σχέση με ψυχολογικές καταστάσεις που ιατρικοποιούνται (παρότι πλέον παρουσιάζεται ως 'διπολική διαταραχή' για λόγους που δεν αφορούν την συγκεκριμένη ανάλυση). Είναι νευρολογική vόσος διανοητικού τύπου δηλαδή 'ψυχ-ιατρική' (mental illness)Δεν προκαλεί έλλειψη σωματικών δυνάμεων/σθένους, δεν είναι δηλαδή α-σθένεια αλλά αρρώστια. Άρα τα άτομα που πάσχουν από μανιοκατάθλιψη δεν βιώνουν σωματικά συμπτώματα, αλλά διανοητικού τύπου συμπτωματολογία, όπως παράδοξες σκέψεις που οδηγούν σε καταστροφικές συμπεριφορές. Οι ενδείξεις για τα αίτια της όποιας δυσλειτουργίας του εγκεφάλου είναι σε γενετικούς παράγοντες καθώς εμφανίζει ισχυρή κληρονομικότητα,- 'τρέχει' στις οικογένειες. Υπάγεται στην κατηγορία 'ψυχώσεις', δηλαδή νευροψυχολογία. Φυσικά δεν είναι ιάσιμη καθώς στον εγκέφαλο καμία νόσος δεν θεραπεύεται, και χρειάζεται ιατρική αντιμετώπιση εφ όρου ζωής.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗς

Η Nana Rh. (ψευδώνυμο) ετών 40 σήμερα, με σπουδές στην φιλολογία την οποία δεν άσκησε ποτέ επαγγελματικά, παρουσιάζει σε βάθος χρόνων ξεκάθαρη εικόνα μεθοριακής προσωπικότητας αλλά και συ νοσηρότητα με υπομανιακή/καταθλιπτική ψύχωση. 
  
Πιο συγκεκριμένα με το ιστορικό που η ίδια ανάφερε αλλά και με παρατήρηση της συμπεριφοράς της σε χρονικό διάστημα 2,5 χρόνων, η εικόνα που παρουσιάζει είναι η εξής: Δήλωνε ότι κατά την διάρκεια των υπομανιακών επεισοδίων, η όλη αίσθηση ήταν τρομακτική και όχι ευχάριστη- 'μου συμβαίνει κάτι κατά διαστήματα, που παρότι δεν διαρκεί πολύ με αγχώνει και με τρομάζει λίγο', και περιέγραψε τα παρακάνω συμπτώματα ως μια ενιαία κατάσταση ημερών που η ίδια χαρακτήρισε κατάσταση 'υπομανίας'. Κατόπιν ζήτησε επιβεβαίωση εάν είναι όντως 'υπομανία' αυτό που βιώνει.  Επαναλαμβανόμενα λοιπόν υπομανιακά επεισόδια όπως τα περιέγραψε, τα οποία διαρκούσαν μέσο όρο 5 ημέρες, στις οποίες βίωνε:
  1. περισσότερη ενέργεια από ότι συνήθως και δυσκολία ύπνου κατά την διάρκεια των επεισοδίων
  2. αυξανόμενη τάση να μιλάει περισσότερο και να περιαυτολογεί
  3. μεγαλύτερη επιθυμία για σεξουαλική επαφή
  4. επιθυμία για περισσότερους από έναν σεξουαλικούς παρτενέρ και αναζήτηση καινούργιων συντρόφων, καθώς και αυξημένη γενικότερη ενασχόληση με το σεξ π.χ να μιλάει για αυτό
  5. αύξηση της ανάγκης για αλκοόλ (κατασταλτική ψυχοτρόπα ουσία)- σημειωτέων ότι κάνει πολύ συχνή χρήση αλκοόλ όπως αναφέρεται παρακάτω, αλλά κατά την διάρκεια των υπομανιακών επεισοδίων παρουσιάζεται αύξηση στην ποσότητα κυρίως
  6. αύξηση της όρεξης για φαγητό
  7. σκέψεις ότι είναι κάτι άλλο από αυτό που πραγματικά είναι: πιο συγκεκριμένα υπήρχε η ψευδή αίσθηση μεγαλομανίας ότι είναι μεγάλο ταλέντο ως καλλιτέχνης και συγγραφέας, και σχεδόν πάντα κατά την διάρκεια των επεισοδίων ζωγράφιζε ή\και έγραφε κείμενα\άρθρα\θεατρικά. Δημιουργούσε δηλαδή 'ανώτερη' τέχνη, που θεωρούσε σε εκείνη την φάση της έξαρσης υπομανίας, (ότι είναι καλύτερη ποιοτικά η τέχνη που παρήγε), από όσο και η ίδια αντιλαμβανόταν μετά την έξαρση των επεισοδίων κατά την φάση της ύφεσης.
Επιπλέον σε ηλικία 20+ μετά από μια ερωτική απογοήτευση, έπεσε σε καταθλιπτική φάση, στην οποία όπως δήλωσε η ίδια 'όλο βούλιαζε ή βυθιζόταν', φράσεις δηλαδή υπερβολής που χαρακτηρίζουν την μανιο-κατάθλιψη, όπου οι πάσχοντες δεν έχουν τον έλεγχο των συναισθημάτων τους και αντιδρούν με ένταση σε κατά τα άλλα φυσιολογικές για άλλους καταστάσεις. Στο υπόλοιπο της ζωής της, οι εναλλαγές υπομανιακών επεισοδίων με πιο ήπια καταθλιπτικές φάσεις διαφαίνονται συνεχείς και με γρήγορη εναλλαγή (rapid cycling).

& Η Μεθοριακή Διαταραχή στην Εν λόγο Περίπτωση:
  1. Έλλειψη ορίων ανάμεσα σε ερωτικές και φιλικές σχέσεις: Σεξουαλική επαφή με όποιον και οποία ήθελε να έρθει σε επαφή μαζί της, συμπεριλαμβανομένου και γυναίκες ετεροφυλόφιλες φίλες της. Γενικότερη δυσκολία σύναψης και διατήρησης μη-σεξουαλικών σχέσεων και με τα δύο φύλα. Επί της ουσίας, οι 'φίλοι/φίλες' της ήταν όλοι πρώην ερωτικοί παρτενέρ. Ιδιαίτερη δυσκολία σύναψης ερωτικής σχέσης με άνδρες παρότι υπάρχει η επιθυμία για κάτι τέτοιο. Αισθήματα ντροπής για την επιθυμία της για το ανδρικό φύλο και εξαιτίας αυτού δηλώνει ομοφυλόφιλη και όχι αμφισεξουαλική που πραγματικά είναι.
  2. Επαναλαμβανόμενο μοτίβο έντονων και ασταθών ερωτικών σχέσεων: Πολλές ερωτικές και σχετικά σύντομες σεξουαλικές καταστάσεις με άσχημο τέλος οι περισσότερες από αυτές. Της 'αρέσουν οι ενάρξεις', το ξεκίνημα, το 'σκοράρισμα' και η ιδέα ότι ο αριθμός των σεξουαλικών συντρόφων είναι ένδειξη επιτυχίας.
  3. Από την εξιδανίκευση στην υποτίμηση: των ανθρώπων που σχετίζεται πιο στενά, που είναι από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της ΜΔΠ αλλά και συχνά εμφανίζεται στους πάσχοντες από Μανιοκατάθλιψη σε περιόδους ύφεσης της Μανίας/υπομανίας.
  4. Εξαρτητική συμπεριφορά: Θέλει να έχει τουλάχιστον δύο ερωτικές καταστάσεις παράλληλα για να μην 'ξεμείνει'. Επίσης όπως αναφέρεται παραπάνω, η 'λίστα φίλων' της είναι οι πρώην σεξουαλικές σχέσεις της που δέχτηκαν έναν καινούργιο 'ρόλο'. Προσπαθεί να τους κρατήσει σαν λάφυρα. Είναι οι κατακτήσεις της αλλά και καλύπτουν την ανικανότητά της να δημιουργήσει πραγματικές φιλικές σχέσεις. Επιπλέον παρουσιάζει αδυναμία να μείνει ολομόναχη- με τον εαυτό της μόνο για παρέα, για ένα ολόκληρο 24ωρο, χωρίς ούτε να τηλεφωνήσει σε κάποιον.
  5. Παρορμητικότητα: στο αλκοόλ, στο φαγητό και στο σεξ. Δηλώνει 'είμαι λαίμαργη στο φαγητό και στους ανθρώπους, και γενικά τα θέλω όλα δικά μου'. Κάνει συχνή χρήση αλκοόλ σε χαμηλές σχετικά δοσολογίες, τόσο όσο να καταστέλλει αρνητικά συναισθήματα και να προκαλεί ευφορία. Ενίοτε έρχεται και σε κατάσταση μέθης. Σε διεγερτικές ουσίες όπως νικοτίνη και καφεΐνη είναι πολύ προσεχτική και καθώς δεν έχει σωματική εξάρτηση από αυτές τις ουσίες κάνει περιστασιακή χρήση ανάλογα με το πως αισθάνεται. Έντονη αναζήτηση ερωτικών σεξουαλικών τριγώνων και πιο 'ψαγμένων' σεξουαλικών εμπειριών που εμπεριέχουν ρίσκο, και όχι μόνο κατά την διάρκεια εξάρσεων των υπομανιακών επεισοδίων, αλλά συνεχόμενα. Γενικότερη σεξουαλική 'πείνα' και ευρύτερη ενασχόληση με το σεξ, χωρίς όμως να υπάρχει κάποια βιολογικώς καθοριζόμενη αυξημένη λίμπιντο που να το αιτιολογεί αυτό. Η ίδια την αποδίδει ατυχώς στον σεξουαλικό προσανατολισμό ως αίτιο και όχι ως ένδειξη και διαγνωστικό κριτήριο κάποιας ψυχοπαθολογικής κατάστασης από την οποία 'πιθανών' να πάσχει, ακριβώς για να αποφύγει την σύνδεση με ψυχολογικές ή/και ψυχ-ιατρικές διαγνώσεις.
  6. Συναισθηματική χειραγώγηση και εκμετάλλευση: 'Διαλέγει' γυναίκες με δικά τους σπίτια ενοικιαζόμενα ή ιδιόκτητα αλλά και με δικά τους μέσα μεταφοράς μηχανάκια/ αμάξια, παρόλα αυτά δηλώνει ότι είναι πολύ 'περήφανος' άνθρωπος και 'θίγεται' εύκολα εάν ειπωθεί ότι λειτουργεί κατά αυτόν τον τρόπο συνειδητά και κατά εξακολούθηση. Στο ξεκίνημα της κάθε σύντομης συνήθως σχέσης λέει συνειδητά ψέματα για την ζωή της και για τον χαρακτήρα της, διαχειρίζεται και αναπροσαρμόζει την εικόνα του εαυτού της για να γίνει αρεστή στην ενδιαφερόμενη. Πουλάει δηλαδή αγάπη ή/και έρωτα για να μην απορριφθεί. Επίσης στο ξεκίνημα τον γνωριμιών δεν παραλείπει να αναφερθεί στο 'μεγάλο δράμα' και στον 'βαθύ ψυχικό πόνο' που της προκάλεσε η αυτοκτονία ενός πρώην 'φίλου' της πάσχοντα από Μανιοκατάθλιψη.
  7. Ξεσπάσματα θυμού: Προσβολές υποτίμηση ειρωνεία και εξάρσεις θυμού.
  8. Σωματικά επιθετική: Σε μικρο προστριβές γίνεται απρόβλεπτα βίαιη σωματικά προς τους άλλους, προς γυναίκες με τις οποίες συνδέεται ερωτικά σε στιγμές που δεν υπάρχουν τρίτα άτομα παρόντα να την παρατηρήσουν. Προσέχει την αυτοεικόνα της μην εκτεθεί. Στον εαυτό της δεν προκαλεί τραυματισμούς, και δηλώνει κατά καιρούς ευθαρσώς ότι 'εγώ τον αγαπάω και τον προσέχω πολύ τον εαυτό μου'. Όμως σε τουλάχιστον δύο περιστατικά έθεσε σε κίνδυνο και την δική της ζωή εκφράζοντας επικίνδυνη/ βίαιη συμπεριφορά με συνειδητό στόχο να βλάψει σωματικά γυναίκες με τις οποίες είχε ερωτική σχέση μαζί τους.
  9. Χαμηλή λειτουργικότητα: Έχει πάρει επίδομα ανεργίας πολλές φορές είναι και μέρος της αίσθησης ότι 'δικαιούμαι να με φροντίζουν'.
  10. Έλλειψη εν συναίσθησης: Πλήρης ανικανότητά να αισθανθεί τον 'πόνο' του άλλου, και παράλληλα αισθάνεται ικανοποίηση να εξευτελίζει λεκτικά ανθρώπους που υποφέρουν σωματικά.
  11. Τάσεις ελέγχου και εξουσίας: Συνεχόμενη και αυξανόμενη τάση να ψυχολογοποιεί ή/και να 'ψυχ-ιατρικοποιεί' τους άλλους αλλά ποτέ τις δικές τις συμπεριφορές και συναισθήματα. Η ίδια ως 'ειδήμων' ψυχολόγος, μοιράζει ψυχολογικές ταμπέλες, τις οποίες μετά τις ιατρικοποιεί σε διαγνώσεις στους ανθρώπους με τους οποίους συναναστρέφεται. Στιγματίζει και βλάπτει κοινωνικά τα άτομα από τα οποία αισθάνεται ότι απειλούν την ψευδή εικόνα της ως υγιής νοητικά, με την 'λογική' ότι εάν όλοι γύρω μου είναι 'τρελοί' τότε εγώ είμαι 'υγιής' διανοητικά, και η συμπεριφορά μου φυσιολογική (δηλ. ο γιαλός πάει στραβά δεν στραβο-αρμενίζω!) Επίσης προτρέπει τους ανθρώπους σε νόμιμες ψυχοτρόπες ουσίες, δηλαδή σε ψυχο-φάρμακα.
  12. Παράνοια: Επάρσεις ότι είναι ερωτευμένοι συγκεκριμένοι άνθρωποι μαζί της και την πολιορκούν και δεν μπορούν να την ξεπεράσουν, ότι ο πατέρας της την κακοποιούσε σωματικά – την χτυπούσε όταν ήταν μικρή και εξαιτίας αυτού έχει δυσκολίες με τους άνδρες, και επιπλέον, το γεγονός ότι είναι αριστερότερη, θεωρεί η ίδια ότι την έχει επηρεάσει σε πολλά πράγματα στην ζωή της- κάτι που δεν έβγαζε νόημα ως συνειρμός.
Ιωάννα Νόρη
Ψυχολόγος & 
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας